Ledio Korkuti dhe goca e tij

Gazeta ‘ FTERRA jonë
Nr. 54 – shkurt 2007

Sponsorizuar nga Ledio M. KORKUTI
Me banim në Kanada

Materiali përmbledhës

Editorial,

Pesha e fjalës – traditë e Fterrës sonë.

Pyetën filozofin:Çdo të dëshiroje të mos thuhej për ju pas vdekjes?
Filozofi u përgjigj: Të mos më shajnë në vendlindjen time.
Ndërsa, kirurgu i talentuar, profesor Besim Elezi ynë, kur një fteriote i ofroi një peshqesh për operacionin që i bëri, i tha: Mos më nxirr nam të keq, në fshatin tim.
Refik Bezhani thoshte: fjala tregon cilësinë e atij që e thotë, apo atij që e shkruan.
Sa mesazh të bukur përcjell pesha e fjalës së të diturit.

Ne fteriotët në Tiranë, kryesisht intelektualë, bazuar në traditën e mirë të Fterrës e të fteriotëve, në vitin e mbrapsht, 1997, në vitin e kaosit, gjetëm mirëkuptimin dhe morëm “vendimin”, që të mos përgojojmë e të mos fyejmë asnjë njeri, për më tepër fterioti - fteriotin, as në bisedat tona në “Parlament” e as në faqet e gazetës”, etj. , ku të pasqyrohen vlerat e Fterrës dhe të fteriotëve, historia e kultura, traditat e zakonet e mira. Nuk jemi marrë e as merremi as me politikën e majtë, e as me politikën e djathtë, dhe as jemi marre e nuk merremi as me jetën private e intime, të këtij ose atij fterioti. Fteriotët e mirë e të ditur, gjithnjë kanë folur e kanë shkruar me merak e me kujdes, që të mos lëndojnë, as ata që nuk janë fteriote, e aq më tepër: fterioti - fteriotin.
Kjo traditë e çmuar, e ka bazën dhe në faktin se fteriotët kanë parë e shikojnë ato që na bashkojnë e jo ato që na ndajnë. Ndaj dhe penat e fteriotëve nuk kanë përgojuar a fyer, ndonjë fteriot, as në gazeta e revista, as në studime e libra, as në emisione televizive, as në konferenca politike a kulturore dhe as në kuvende burrash e grash brenda e jashtë Fterrës.
Edhe në jo pak libra e kujtime të botuara, deri dhe në libra, nuk është bërë një veprim i tillë, aq më pak në letërsi, sepse letërsia, nuk mund të merret me njerëz me emra konkretë, por me krijimtari. Edhe në librat “kujtime”, njerëzit shkruajnë jetën e tyre vetjake, dhe nuk kanë të drejtë të merren me jetën e të tjerëve, aq më pak, me të metat a fatkeqësitë fizike të këtij apo atij njeriu, aq më pak me jetën intime e private te tyre. Libri, që është libër, e gëzon lexuesin e nuk e fyen, nuk e mërzit. Fterioti i mirë dhe i ditur e ka njohur dhe e njeh peshën e fjalës, se fjala kocka s’ka, por dhe kocka mund të thyej. Fteriotët, këtë e dinë, ndaj
dhe nuk e nxjerrin fjalën para mendjes, as në bisedat e thjeshta e jo më në të shkruar. Kjo është edukata që na kanë dhenë nënat e familjet tona, na ka dhënë Fterra e fteriotët e ditur. Njëherazi, fteriotë e mirë, dinë dhe të kërkojnë falje, por dhe dinë të falim.

Nr.54 – shkurt 2007

Miqtë e “Parlamentit” të Fterrës

“Parlamenti i Fterrës”, siç quhet sot po thuaj nga te gjithë, çdo ditë është në aktivitet. Atje vijnë vazhdimisht një grup jo i vogël fteriotë, here më pak e herë më shumë. Dita e shtunë dhe e diel, sikur janë më të veçanta. Të gjithë ndjejnë kënaqësi që takohen bashkë, që mësojnë të rejat për Fterrën dhe fteriotët, kudo ku ndodhen, që bisedojnë shtruar, qajnë halle e japin mendime, përkujtojnë ngjarje familjare e sidomos ditëlindjet, që flasin me admirim për njëri-tjetrin e nuk përgojojnë ndonjërin. Kjo bile është një normë rigoroze në atë tavolinë. Shkurt, është kënaqësi të pish një kafe në atë ambient, ku, siç shprehen në Fterrë, kafja të vete në shpirt, e jo pas kurrizit. Herë pas here pihet edhe ndonjë gote raki, kryesisht nga e Fterrës sonë. Për këto është shkruar edhe herë tjetër në gazetë.
Këtë herë duam të evidentojmë një veçori tjetër: Këtë “Parlament”, këtë tavolinë fteriote, e frekuentojnë edhe shumë shokë, miq e dashamirës të Fterrës dhe të fteriotëve. Këta miq, siç shprehen vet, ndjejnë kënaqësi dhe flasin me admirim për fteriotët, madje dhe me pak “zili”, duke u bërë pjesë miqësore e këtij “parlamenti”. Këta janë shumë. Ka të brezit tonë, por ka të rinj. Ne do të përmendim disa prej tyre, megjithëse dhe kush nuk përmendet është gjithashtu miku ynë.
Viktor Nushi, i mirënjohur, është nga Berati. Me fteriotët e lidh njohja e hershme me disa prej nesh. Këtu në tavolinën tonë, është njohur edhe me të tjerë. Flet me admirim. I qesh fytyra. Buzagaz me të gjithë. Me tërë kënaqësi vjen Viktori, po tërë mirësi e presim dhe ne. Viktori na nderon ne, po dhe ne nderojmë Viktorin. Se është për ta nderuar në të gjitha kohët. - Po si nuk njoha një fteriote të keq”- thotë shpesh tërë gjallëri. Dhe vazhdon bisedën ngrohtë midis ngrohtësisë fteitote, jo vetëm me ne që njihet prej shumë vjetësh, por edhe me ata që sapo i ka njohur. “Kur vij në tavolinën tuaj,-shton më tej Viktori,- ndjehem mirë, madje çlodhem. Dhe ta dini,-thotë çiltër,- që vij me shumë kënaqësi. Nuk ka ndonjë gjë që me detyron. Më obligon respekti që kam për ju”. Dhe ne fteriotët e presin përherë me respekt.
Jorgo Çelo, ose Xhorxhi, siç i flasim ne, miqtë e tij. E kemi nga Përmeti, por lindur e rritur ne Durrës. Me fteriotët e lidh njohja me disa prej nesh. Është i mirë si të mirët, i qeshur si të qeshurit dhe bujar si bujarët. Ka mbi 12 vjet që shpesh vjen midis nesh, veçanërisht kur ka ditë pushimi. Vjen me fytyrë të gëzuar, si të shkonte te miq të veçantë të tij. Të gjithë e duam dhe e çmojmë dhe si njeri dhe si ekonomist i zoti. Flet pak e dëgjon shumë. Është njeri me virtyte. Ka marrë pjesë po thuaj në të gjithë aktivitetet tona. Dhe po nuk e njoftuam,vjen vetë së tashmë na është miku ynë. Dhe miku vjen më derë e brenda. “Këtu,- thotë Xhorxhi,- më duket se gjej vetveten. Këtu takohem me njerëz të mirë, që flasin
vetëm mirë dhe që e duan njëri-tjetrin. Këtu tek ju mund të mësosh diçka të mirë”.
Artan Myftiu është nga Vlora, aktualisht me banim në Zvicër. I njohur e miqësuar prej vitesh. Vinte shpesh e pinte kafe me ne. Por, ajo që është e veçanta e tij, se edhe mbasi shkoi familjarisht me banim në Cyrih, nuk i ka shkëputur lidhjet me ne fteriotët. Madje, nuk ka bërë vaki, që ai të vijë në Shqipëri, (dhe vjen shpesh se ka prindërit), e të mos vijë të takojë fteriotët te “parlamenti”, te taverna e “Dajtit”. Disa herë ka prurë edhe ndonjë shishe pije. Është një nga lexuesit e përhershëm dhe më të rregullt të gazetës “Fterra jonë”. Lexon me endje në internet, faqen e Fterrës. Na dërgon dhe vlerësime. Di të çmojë, se është njeri me dije. “Po të isha në Tiranë,-shkruan në email-in e tij, - do të kisha kënaqësi të vija e ta pija me ju kafen e mëngjesit. Ju jeni vërtetë burra të rrallë. Harmonia juaj, është një model për të gjithë sa u njohim. Unë, dhe këtu në Zvicër, në shoqërinë time ju marr si një shembull i bukur, dhe i rrallë. Ju jam mirënjohës, e mbyll mesazhin e tij.” Por, Tanit, dhe ne, i jemi mirënjohës shpirtëror, se shpirt të pastër, si bardhësia që ka bora majë malit, ka dhe në shpirtin e mikut tonë, Tanit.
Gjergj Titani, që vjen si “titan”, është me dinjitet të lartë, që s’e ka ulur vetën në asnjë rrethanë. Është personalitet i njohur, sidomos në rrethet ushtarake. Pena nuk i pushon së shkruari.
Ne na jep gjallëri sa herë vjen në tavolinën fteriote. Na bën përshtypje karakteri i tij, dinamik e burrëror. Ka lexuar e ka shkruar. Është i rrahur dhe me jetën. Ndaj, di ç’tregon. Dhe i tregon bukur. Historitë që tregon dëgjohen me dëshirë. Ne i jemi mirënjohës dhe për respektin që ka për Fterrën e fteriotët, që ka njohur, dhe para dhe pas viteve ’90-të. “Që të bëhesh pjesëtar i “parlamentit” tuaj,-shprehet Gjegji, me shaka-, duhet të bësh lutje”.
Para disa ditësh kishte 70 vjetorin e lindjes. Erdhi na takoi dhe na ftoi. “Siç e dini, të shtunën, kam përvjetorin e lindjes për të cilin do të bëhet edhe një aktivitet. Juve nuk u solla ftesë, se juve që jini këtu, por dhe gjithë fteriotët që keni mundësi të njoftoni, ju pres të gjithëve”. Gjergji na respektoi. Dhe ne e respektuam. I shkuam dhe e uruam një numër jo i vogël fteriotë. U gëzuam, që morën pjesë në gëzimin e tij. Edhe Gjergji u gëzua.
Nuk mund të lëmë pa përmendur mikun tonë gazmor, Muharrem Metani, ose Rremen, siç i flasim. Ai është nga Kruja, por me fteriotët e lidh miqësia e vjetër dhe tashti është bërë i njohur me të gjithë. Sa herë që vjen do ta tregojë bujarinë e tij. Është me humor dhe nuk mund ta kuptosh dhe në se ka ndonjë hall.
”Ju, fteriotët, -thotë gjithmonë-, jeni njerëz më shpirt të mirë. Ju, vërtetë, e doni njëri-tjetrin. Por ju dini të çmoni e respektoni edhe shokët e miqtë”. Ai vjen me dëshirë se ashtu si na ka ai miq, e kemi dhe ne Rremen, mikun tonë.
“Kam kaq vjet që vij vazhdimisht tek “parlamenti” juaj,– thotë,Dashamir Toska me origjinë nga Konispoli,- po juve akoma nuk me keni pranuar si anëtar”. Ai ka miqësi të vjetër me shumë fteriote, sepse ka punuar dhe me disa fteriotë që në Sarandë, duke qene inspektor kulture dhe Shef arsimi për rrethin. Edhe në Ministri për disa vjet, ka pasur shokë të mirë Jakupin, Bardhylin, Hulsiun. Dhe ne fteriotët që e njohim, dhe duam, dhe e respektojmë, se me punë e tij ka bërë mirë dhe Sarandës, dhe ne fteriotëve deri në Fterrë. Ndaj ai vjen si mik, midis miqsh. Në fteriotët, u gëzuam shumë kur Dashua na solli në “parlament”, gjatë verës, dhe vajzën e tij, Boranën model, që studion në universitetin e Hardvardit, në Amerikë. Dashua ka ardhur dhe me Beharen, gruan e mirë të tij. Ne e falënderojmë për gjithçka të mirë që ka bërë. Dhe i jemi mirënjohës. Faleminderit, o Dashamir Toska!
Edhe Beqir Metani nga Gjormi, me gjithë se i zënë me shumë punë, bën si bën e kthehet ndonjëherë nga tavolina e fteriotëve, pa harruar të shprehë mirënjohjen për ta, si dhe për fteriote të tjerë që kanë punuar e jetuar para shumë vjetësh ne Gjorm e në Lumin e Vlorës, si Feta Zani, Ahmet Avreci, Lavdosh Zani, për të cilët i kanë fol prindërit dhe bashkëfshataret e tij. Nikolini nga Shkodra, gjithashtu është bërë i njohur dhe i dashur me fteriotët. Para disa kohesh kishte botuar një libër mjaft të goditur dhe erdhi e na e fali nga një kopje secilit. Njerëzve të kulturës, u falet libri,-tha ai,- dhe nuk u shitet. Ahmet Osja, shkencëtar i shquar, po nga Shkodra, ka erdhe disa here e ka pirë kafe ne tavolinën tonë. Flet me admirim për të gjithë fteriotët që ka njohur. Flet me shumë dëshirë për probleme kombëtare e për probleme të bujqësisë. Flet dhe për qytetërimin shkodran. “Ju fteriotë,-thotë midis të tjerash,- dini të bisedoni, por dhe të silleni, taman si qytetarë”.
Si ëmbëlsira në fund, na gëzon dhe ardhja e Harizit babaxhan. Është njeri me zemër të pastër e besimtar te Zoti. Dhe kur nuk ka mundësi të vijë, na bën një telefonate. Na pyet me merak, si të ishim njerëzit e tij: Mirë jeni te gjithë ? Ai është nga Vora, por miqësia që ka me fteriotët dhe respekti, ka bërë që të shkojë disa herë në Fterrë, ne Zhupaj. Por, dhe tek të tjerë.
E nuk janë vetëm këta, që vijnë midis nesh. Vijnë shumë. Vijnë tërë dashuri njerëzore e respekt qytetar. Ne i presim me dëshirë. Kur kemi u japim dhe një gota raki fterre. Vijnë veçanërisht nga fshatrat fqinjë: Kuçi, Çorraj, Borshi, Tatzati, Golëmi e më tutje. Por, ne këta i quajmë tanët, siç jemi dhe ne, të atyre, se formojmë një “Gradaçelë te Madhe”, Kurvelesh-Bregdet, një trevë e lashtë shqiptare, që siç e cilëson, profesor Muzafer Korkuti: “ Në kohë lufte, ka qenë kala, ndërsa, në kohë paqeje ka qenë e hapur me të gjithë”.
Në tavolinën fteriote na kanë ardhur e na vijnë herë pas here dhe miqtë nga RTSH: gazetari i TVSH-së, Ilir Buçpapa, dhe operatori Nebi Duro. Këta i kemi miq edhe për faktin që kanë realizuar dhe disa emisione televizive, për Fterrën e fteriotët tanë. Ne u shprehim respekt e mirënjohje. “Unë kur vij këtu,- thotë Iliri,- më pëlqen te pi dhe një gotë raki Fterrë, nga ajo që kam pirë në lokalin e Sherifit në Ixuar, kur bëmë dokumentarin për Xha Lamen dhe dokumentarin për Fterrën”.
Duke ardhur këtu, te taverna “Dajti”, shtuam dhe miq të tjerë. Në fillim erdhëm me druajtje. Të zotin e lokalit nuk e njihnim. Por, e themi qe në fillim, se “na u puq ylli”. Dhe, sa u njohëm, na ofruan të uleshim në “qoshe” të lokalit. Kjo na thanë është “tavolina juaj”, është “tavolina fteriote”. Këtë nder na e bënë të gjithë, por na e bëri pa asnjë hezitim “pronari i Tavernës”, kampioni i mirënjohur i sportit, libohoviti, Gjergj Ruli.
Por ama Gjergji na pranoi, por shërbimin na e bën me korrektesë, menaxheri Shpëtim Pustina Dhe kafen na e “stolis” banakieri veteran e “xhanan”, mjeshtër Ismaili, duke i porositë dhe kamarjerët e sapo ardhur, që të na shërbejnë me mirësi. Na kanë mbetur miq dhe kamerierët që na kanë shërbyer në këto gati 10 vjet, por që për arsyet e tyre, kane shkuar në punë të tjera. Ne u jemi mirënjohës që na shërbejnë, njësoj sikur u vemi në shtëpinë e tyre. Faleminderit dhe miqve që na vijnë, (duke shprehur dëshirën: na u shtofshin !), dhe”të zotëve te shtëpisë”(lokalit),ku ne pimë kafe çdo ditë,para dite, ora 10-11.
Agron XHAMA
Nr.54 – shkurt 2007



Në Amerikë, po punove jeton tamam

Intervistë, me znj. Lika Zhupa, tashmë me shtetësi amerikane, bija e Nejazi dhe Beje Zhupës, që jeton e punon në SHBA, Masaçuster, në Huster –

- Ju jeni në Amerikë, ku jetoni e punoni. Njëherazi keni dhe hallet e jetës. Në këto kushte, ju shkon mendja tek ne këtu, apo na kini hedhur pas krahësh?
- Unë për vetë, nuk e hedh dot paskrahësh veten time, se njerëzit e mi janë në shpirtin tim. Se vërtetë jeta atje është e ngarkuar, dhe me punë, dhe me hallet e jetës së njeriut, si kudo; se vërtetë jeta ka dhe momente gëzimi, dhe momente mërzie e deri dhe hidhërimi; se ka dhe lodhje, ka dhe sëmundje, por, ne atje, krahas këtyre që thashë, kemi dhe një hall më shumë, kemi mall për njerëzit tanë që kemi këtu, kemi mall për vendlindjen, kemi mall për Shqipërinë. Nuk e mendoja se do më ndodhte kështu. Dhe ky mall është i madh, veçanërisht për ne që jemi lind e rritur këtu. Unë kam lindur në Fterrë dhe pastaj jam rritur dhe kam jetuar e punuar në Kombinat mbi 40 vjet, deri sa vajta në Amerikë me lotari. Mua më zë malli shumë, aq sa na djeg shpirti.
-Po si e lehtëson mallin që të djeg ?
-Tani bota është bërë e vogël dhe vendet janë fare afër me njeri-tjetrin. Se tani kemi internetin në shtëpi. Dhe prej tij brenda orës mësojmë gjithçka duam për vendin tone. Unë dhe gjithë familja ime në Amerike, ju falënderojmë ju që botoni gazetën “Fterra jonë”, të cilën ne e lexojmë me zell.
- Keni internet ?
- Po si nuk kemi?! Ne në internet e lexojmë. Na e ka bërë Agroni këtë nder që nuk shpërblehet, që ka hapur faqe interneti për Fterrën, ku ka vendosur gjithë atë informacion për Fterrën e fteriotët dhe fut çdo numër gazete, sapo botohet. Ne, sa herë që lexojmë gazetën, urojmë me gjithë shpirt : Rrofsh, o Agron Xhama, se na kënaqe me ketë faqe interneti. Dhe e lexojmë si familje.
- Tashmë ju keni 10 vjet që jeni vendosur atje. Vini shpesh në Tiranë?
- Kam ardhur në çdo dy vjet. Më merr malli, nuk rri dot më shumë. Këtë radhë më dogji malli për Nënën që para pak kohesh ndërroi jetë. Kisha nevojë t’i veja te varri. Doja të qaja te koka e varrit të saj. Dhe vajta. E qava. M’u duk se u lehtësova. Më kishte marrë malli dhe për dajko Subiun dhe për Fterrën. Ndaj vajta dhe në Langadhë, ku është dajko Subiu. U çmalla me të. Tani e ndjej më shumë mallin dhe për vëllanë e Nënës, dajkon tim. Nuk e kuptoj as vetë, pse kam kaq nostalgji dhe për Fterrën, e cila, siç e ke shkruar në gazetë “vjen ku vemi ne”, vjen në Uster të Masaçuset ku jetojmë e punojmë, që prej 10 vjetësh.
- Thatë se keni ikur që në vitin 1997, dmth para 10 vjetësh. Si keni arritur të përballoni dhe të ndërtoni një jetë normale ne SHBA?
- Të gjithë i jemi përveshur punës. Fillimisht punuam shumë, se vam me lekë borxh. Im shoq, Xhevdeti, punoi në një kompani elektrike. Në fillimet e punës në 1997, punoi deri 16 orë në ditë. Tani punon 45 orë në javë. Edhe unë kam punuar e punoj shumë. Tre vjet kam punova me tre turne, ditë e natë. Tani punoj në një shkollë të mesme me ushqimet e fëmijëve. Punoj me 10 gra edukatore. E ndjej veten mirë me punën që bëj. Por njëherazi e ndjej veten fare mire midis amerikaneve në punë. Ato më respektojnë, se tashmë janë bindur që unë punoj njësoj si ato. Edhe me gjuhën komunikoj fare mirë. Me to kam krijuar shoqëri të mirë. Shpesh dhe më ftojnë për dreka e darka, në “Party”,- si i thonë ata në gjuhën amerikane. Sigurisht dhe unë nuk lë gjë mangët. Organizojmë bukur ditëlindjet ne si gra. Ftojmë dhe burrat tanë. Dhe ia kalojmë me gëzim e me humor të këndshëm.
- Si e keni nivelin e jetesës ?
- Tashmë, jetojmë si në Amerikë e si amerikanët sa që nuk dallohemi që jemi shqiptarë. Na dallojnë se jemi shqiptarë, vetëm ata që na njohin, ose marrin vesh që jemi nga Shqipëria, kur vjen rasti e na pyesin se nga jemi. Ne tani jemi rregulluar dhe ekonomikisht, se te gjithë punojmë. Kemi blerë dhe shtëpinë tonë dy katshe. Në katin e parë jetojmë ne si familje: Xhevdeti, unë, bashkë me Ertën. Ndërsa, Migena me të shoqin, Ardin, me dy çunat e tyre, banojnë në katin e dytë. Kemi blerë dhe secili makinë. Se makina në Amerikë është mjet jetese, është mjet pune, është nevojë për jetën. Në Amerike po punove dhe po je korrekt, jeton tamam. Migena, është ekonomiste dhe punon dhe në një laborator shkencor mjekësor. Bija e vogël, Erta, që ka sponsorizuar dhe një numër të gazetës “Fterra jonë”, pasi mbaroi shkollën e lartë për ekonomi-biznes, studioi dhe fitoi dhe titullin “Master”, dhe ka punë të mirë. Migena e do shumë dhe Fterrën. Parvjet vajti dhe në Ixuar dhe në Langadhë, te dajko Subiu. Madje ka shkuar dhe Erta kur erdhi këtu. Tani vëllezërit po rregullojnë dhe shtëpinë e gjyshit tonë aq të mirë, Husos.
- Po me shqiptarët mbani lidhje apo... ?
- Ç’është ajo fjalë ? Në kohë të lirë unë me shoqet shqiptare vete e vij, veçanërisht në ditët e pushimit apo me rast ngjarjesh. Aty afër kemi dhe vajzën e Besnik Gjonit, që është një vajzë shembullore, një vajzë e zgjuar që studion tamam si fteriote. Flas në telefon dhe me Refizenë e Tike Dautit. Kam folur dhe me djalin e Bardhylit, Edin, qe e ka flori. Kam folur dhe me djalin e Agronit, Berti, një djalë shembullor e punëtor, që i është futur dhe biznesit. Atje ku jemi ne, ka jo pak shqiptar.
Ju faleminderit, duke ju uruar mbarësi për gjithçka të mirë
Nr.54 – shkurt 2007




PËR LIBRIN “EMRIN E PRURA ME VETE”
TË Z. BAJRAM SADIKAJ

Për librin e z. B.Sadikaj, “Emrin e prura me vete”, kanë ardhur ankesa me gojë e me shkrim. Numrin e kaluar, bëmë vetëm një shënim, me mendimin se autori do ta shikonte e reflektonte . Kjo nuk ndodhi, prandaj ne, të obliguar, po botojmë: një shkrim të vetë autorit, një të Naxhi e Binjo Zhupës, si dhe shkrimet që kanë dërguar: tre vëllezërit Zanaj, Rukije (Ruka) Nanaj, dhe Elife Avreci. Lexuesi të gjykojë e të mbajë qëndrimin e vet qytetar.
Kërkojmë mirëkuptimin e lexuesit, duke qenë të sigurt se nuk do te na zemërohen edhe ata, të cilëve nuk ua botuam shkrimet e bejtet e tyre. Ne presim prej të gjithëve, shkrime për vlerat e Fterrës dhe të fteriotëve, për historinë, kulturën, zakonet e traditat tona të mira.
Ju falënderojmë për mirëkuptimin tuaj qytetar, duke vazhduar traditën e çmuar të Fterrës dhe të fteriotëve tanë të mirë, qe dinë dhe të kërkojnë falje kur gabojnë, por dinë dhe të falin atë që kërkon falje, madje dhe ndonjërin që mund të tregohet kryeneç. Ka një mençuri që thotë: Kush ia bën, ja bën vetiu.


Shënimi jonë në numrin e kaluar:
Pakujdesi, keqdashje apo lajthitje ?!
Për librin e botuar nga Z. Bajram SADIKAJ, “Emrin e prura me vete”, tek botuesi i gazetës kanë ardhur shumë ankesa e protesta nga mjaft fteriotë, për familjarët ose të afërmit e të cilëve, drejtpërdrejt ose në mënyrë të tërthortë , janë përdorë fjalë e shprehje ofenduese.
Në asnjë rast e në asnjë kohë fteriotët nuk kanë shkruar keq për njëri-tjetrin, e aq më pak ta kenë ofenduar publikisht ndokënd, prandaj me të drejtë shtrojmë pyetjen: Është një lajthitje apo keqdashje? Shpresojmë të jetë e para, por gjithsesi atë do ta thotë vetë autori i librit, të cilin e ftojmë, që me gjakftohtësi e maturi të reagojë ndaj këtyre ankesave e protestave.
Shpresojmë për mirëkuptim, si nga autori i librit, edhe nga fteriotët tanë që ndjehen të ofenduar e që insistojnë që nëpërmjet gazetës ti japin përgjigje Z. Bajram Sadikaj, por pa veprime të tjera.
Botuesi

Përgjigja e z. Bajram SADIKAJ:

NJË SHËNIM ZHGËNJYES, I ÇUDITSHËM


Në numrin 53 të dhjetorit 2006 të gazetës “Fterra jonë”, botuesi i saj, larg çdo etike gazetareske, jep lajmin se për librin tim “EMRIN E PRURA ME VETE” kanë ardhur shumë ankesa e protesta nga mjaft fteriote, për shkaqe qe i di vetë botuesi.
Ky numër i gazetës u radhit dhe u botua thuajse pa iu tharë mirë boja faqeve të librit tim dhe, është e habitshme se sa me shpejtësi qenka përhapur e lexuar ai, sesa shpejt fteriotët e kanë “përpirë” atë dhe sesa rrufeshëm ia kanë dërguar mallkimet e tyre Botuesit të njohur’. Sido që të jetë e vërteta asnjë organ shtypi serioz nuk mund të prononcohet ne emër të lexuesve të vet, madje etika gazetareske distancohet nga opinionet e bashkëpunëtorëve.
Duket ashiqare se botuesi ynë ka dashur t’i paraprinte një mendimi dashakeq për librin. Ai as merr mundimin ta vlerësojë botimin si një eveniment, së paku për Fterrën, por nxitohet t’ia nxijë faqet dhe anatemuar autorin pa marrë asnjë takim me të. Botuesi shton se “...në asnjë rast fteriotët nuk kanë shkruar keq për njëri-tjetrin”, ndërsa vetes i jep të drejtë të fyej një fteriote dhe ta akuzoje deri për... lajthitje. Kësisoj, mirëkuptimi që i kërkohet autorit në fund të shënimit tingëllon si artificial, po aq edhe cinik.
Në emër të lexuesve të mi, por sidomos të bashkëfshatarëve më duhet të theksoj se “Emrin e prura me vete” është para së gjithash një libër autobiografik. Si i tillë ai nuk mund të vendoste qerthullin e ngjarjeve të veta gjetkë veç se në Fterrën tonë e përreth saj. Duke dashur të sjell një copë histori nga historia e madhe e fshatit, natyrisht unë hyra në të përmes individëve të familjes time, por dhe të tjerëve që na kanë rrethuar. Është e tepër t’i kujtoj botuesit të “Fterra jonë” se librat janë formulime individuale, siç janë individuale dhe pikëpamjet që shprehin ato. Përsa i përket merakut të tij se unë paskam ofenduar ndonjë nga bashkëfshatarët tanë më duhet t’i kujtoj se dashurinë dhe respektin për ‘ta, unë dhe familja ime e ka shprehur prej dhjetëra vitesh dhe në mënyrën më aktive. Në se dikujt nuk i mjafton, apo nuk i ka pëlqyer, punë për të. Ngjarjet e librit ndalen mbi gjysmë shekulli më parë. Perceptimet e autorit për bashkëkohësit e vet, më të vjetër e më të rinj jo vetëm që janë dhënë në optikën e moshës ( të fëmijërisë dhe adoleshencës), por gjithsesi ato nuk fyejnë askënd. Në se bëhet fjalë për dy apo tre personazhe të vdekur shumë vjet më parë, unë u kërkoj ndjesë, njëherësh dhe mirëkuptim trashëgimtarëve të tyre. Por do të ishte në kulturën dhe profesionalizmin e botuesit të vlerësonte librin tim nga niveli i argumenteve që sjell në dobi të Fterrës, sesa nga reagimet emocionale të çastit, apo nga thashethemet që nuk mungojnë në asnjë fshat. Me modesti dua t’i tregoj botuesit se sikundër ka ndonjë opinion të keqinterpretuar, autorit vazhdojnë ti vijnë vlerësime inkurajuese, sidomos nga bashkëfshatarët tanë.
“Fterra jonë” ka qenë, qysh nga botimi i numrit të saj të parë, një krenari për çdo bashkëfshatar. Ama, kjo nuk i jep të drejtën Botuesit të saj të marrë përsipër rrolin e kryeplakut dhe të gjykojë në emër të të tjerëve.
BAJRAM SADIKAJ
Tiranë, 25/01/2007


Ç’pate, more Bajram, ç’pate,
si s’të skuqet ajo faqe !?

z. Qiqja,
S’di mirë si të të drejtohem?!. Në respekt se ke origjinën nga Fterra, jemi të detyruar të vendosim një z. “të vogël”, përpara mbiemrit tënd të vjetër, se ti në mendime, “i vjetruar” paske ngelë. Këtë e bëj mirë edhe se emrit te nderuar “bajram” i përulen miliona njerëz në botë, njerëz me dije e tituj, por dhe njerëz të thjeshtë, veç me edukatë e virtyte njerëzore, sepse ky emër jep mesazhin për: edukatë, bashkim e vëllazërim, që kur ka dalë e deri me sot. Dhe në këtë botë ka shumë njerëz me emrin Bajram, siç ta vunë prindërit e tu, por ti prishe moralin e “emrit” tënd. Dhe kjo ndodhi se tia te duket se Dielli rrotullohet rreth teje, se kjo bote pa tia nuk do ekzistonte, se pa tia...dhe Fterra nuk do të ishte. Se ti paske qene”fterioti” qe i paske dhënë emër Fterrës, se ti di te shkruash, bile di te vlerësosh dhe ata qe të kane mësuar shkrim e këndim, te cilëve nuk ju vjen dot as anash, dhe duhet të lashë gojën me sapun, para se t’i zësh në gojë.
Po ta themi që në fillim, se ti nuk e njeh mirënjohjen. Dhe kush nuk njeh mirënjohjen dihet që nuk është njeri i mirë. Këtë e tregove dhe me librin që na dërgove, me “autografin” tënd, shkruan: “me mirënjohje”.(?!?!) Kurse brenda në libër, në disa faqe, përpiqesh të hedhësh baltë mbi Babai tonë, që ka vdekur para 30 vjetësh.(1977). Kështu bën vetëm një njeri pa moral njerëzor. Dhe këtë vetëm ti mund ta beje, ashtu siç e bëre.
Por ti nuk fyen vetëm Babain tonë, por ke fyer e përgojuar, të vdekur e të gjallë, gra dhe burra të vdekur, para 50 - 60 vjetësh. Këtë që ke bërë ti, nuk e ka bërë asnjë fteriotë. Fteriotët tanë, janë bërë pena të shquara, që në rini, kurse ti u kujtove, tani ne pleqëri. Fteriotët e mirë as nuk kanë menduar të fyejnë, asnjë fteriot, as në gazeta e as në libra. Po dhe këtë vetëm ti mund ta bëje dhe asnjë tjetër. Po e keqja është te vetja jote. Se ti nuk ke arritur të kuptosh mësuesin tënd NEIM ZANI, e jo më ta vlerësosh, gjë që as ta kemi dashur e as ta duam, as sot e as mot, se ne e dimë që ti nuk ke pasur ndonjëherë “penë”. Vlerësimin e tij, ia ka bërë fshati e fqinjët, Kurveleshi e Bregdeti, Vlora e Saranda, madje e ka çmuar një shtet i tërë deri me dekoratën e lartë: “Urdhrin e Flamurit”, që në vitin 1957.
Na erdhi shumë keq, që zhgarravinat e tua nuk thoshin te vërtetën për Babain tonë, ashtu si dhe për disa fteriotë te tjerë, qe ti padrejtësisht i përçmon deri në fyerje. Por ti në të vërtetë ke përçmua veten tende, se, më në fund, e morëm vesh se kush je. Por me mire, se deri tani ke gëzuar ato qe nuk i ke merituar. Edhe ne, si shumë fteriotë të tjerë, mburreshim e mburremi për armatën e madhe të intelektualeve fteriotë, që shtohen për vit, të cilët kanë nderuar e nderojnë, jo vetëm Fterrën, por edhe krahinën, madje dhe shtetin e vendin tonë. Por, pa pritur dole ti midis tyre, si një “dru i shtrembër”, një i vetëquajtur “shkrues”, qe mundohesh të hedhësh balte dhe mbi njerëz të shquar te Fterrës sonë. Por, ti ule vetën, se vetes ia bëre.
Lavdi Zotit, qe në historinë e Fterrës e të fteriotëve, je fill i vetëm. Po ti ke të drejtë, se ke qenë larg Fterrës dhe u kujtove, tani në pleqëri, të merresh me Fterrën e fteriotët. Shuqur Zotit që s’ke qenë këtu, se do ta kishe bërë fshatin lëmsh me “thashethemnajat” e tua. Ashtu siç ke shkruar ti, do të mbetesh një “mostër”, për t’u treguar brezave, se paska qenë dikur dhe një fteriot me shpirt të tillë, midis gjithë fteriotëve me shpirt të mirë. Dhe sigurisht, nuk ka pyll pa derra, të cilët prishin te mbjellat e fshatareve. Mirëpo ne në Fterrë i zëmë me leqe neper shtigje, jo për ti ngrëne se, ne si ish-fshat fetar, nuk e pëlqejmë mishin e derrit. Por i zëmë për te shpëtuar të mbjellat. Dhe ne këtu për të tillë tipa kemi “leqet” tona, bejtet që s’kanë të sosur.
Ti, pa përgjegjësi shkruan se jetën e Neimit e kishe “të turbullt”. Po kjo është e keqja jote, që dhe i turbullt je, po do të bësh “histori”. Pika që s’të ra, thonë nënat tona këtu, se e heq veten dhe goxha burrë. Prandaj, ti ke shtrembëruar të vërtetën dhe ke arritur të shpifësh për Mësues Neimin. Kjo është dhe përgjegjësi ligjore. O Zot ku je ! Neim Zani ka pasur vetëm një gabim, që, “turbullirën” tënde në tru, nuk ta hoqi dot, se si duket e ke në damarët e tu, e ke ne genin tënd. “Ambicia” e Neimit, që thua ti, ishte që t’i mësonte nxënësit e Fterrës, sa me mire. Dhe ketë e bëri. Ndaj dhe mbetet i nderuar para breza me radhë, fteriotë e të huaj. Ndaj dhe ne bijtë e tij, jemi krenar për babain tonë.
Dhe jo vetëm ne, por këtë e shprehu dhe Fterra me gjithë komunitetin fteriot edhe më 26 gusht 2006, ne festimin e 110 vjetorit të lindjes së tij, ku përveç dekoratave te marra me pare, ju dha edhe titulli: “Qytetar Nderi” nga Komuna e Lukovës. Nderimin e respektin e shprehën dhe këngët e kënduara për të, që nga grupi i Amonices së Vlorës, ku ka qenë mësues që në vitin 1919-1920 , dhe grupi i Himares e i Fterrës, po e po, si dhe shkrime serioze e jo pak vjersha, që iu kushtuan, të cilat besoj se i ke parë dhe në “Fterra jonë”.
Me ato që shkrove ti, na detyrove që në mendjen tonë të mbetesh një njeri i vockël, si një “njolle e zeze”, por që nuk mund të nxish dot historinë e asnjë fterioti te zakonshëm e jo me jetën e veprimtarinë e çmuar të një Mësuesi te nderuar nga shoqëria dhe nga shteti shqiptar.
As ti e askush, nuk ka të drejtë të merret me jetën intime e jetën private as të një njeriu të gjallë, aq më pak me jetën intime e private të atyre që kanë vdekur vite e vite më parë. Se po te merremi ne me jetën e intimitetet e tua, ti e di që del ashtu si del. Po ne këtë s’e bëjmë, se nuk jemi ti. Ne jemi ne.
Rënde të të vijë, nga vetja jote, se ne nuk duam ta pranojmë që je “faqezi”, siç themi ne në Fterrë ! Por s’i duket, ti nuk e njeh ndenjën njerëzore. Në diktature rrije si lepur, në demokraci shfaqe veten tënde. Qofsh ti qe je. Por ne, si tre bijtë e Neimit, po te themi se ti , siç duket, nuk ke as damar e as gjak fterioti. Nuk e di nga e ke këtë damar, që Fterra nuk e ka parë në historinë e saj. Edhe një here të të vijë rëndë, se je një ish ushtarak në moshën 77- vjeçare, qe siç duket paske “lajthitur” në pleqëri.
Na vjen keq, se qenke bërë për mëshirë, që je bërë për t’u treguar me gisht. Megjithëqë i shkruam këto, përsëri ne tre vëllezërit e gjithë njerëzit tanë, pyesim e çuditemi: Ç’pate, more Bajram, ç’pate, si s’të skuqet ajo faqe?!?!
Dhe së fundi, TAKOHEMI NE GJYKATEN e Sarandës.

Bashkim Zani
Profit Zani
Sazan Zani
Në emër të gjithë zanajve dhe gjithë njerëzve tanë.

Nr.54 – shkurt 2007



DISA MENDIME PËR NJË LIBËR “TË DISKUTUESHËM”

Këto 10-15 vjetët e fundit, edhe për Fterrën, vendlindjen tonë të dashur të më se 20 brezave, që njohim deri tani, janë shkruar me të drejtë, nga bij dhe bija të saj shumë artikuj, kumtesa, portrete e monografi. Siç janë xhiruar, në mos gabojmë, edhe 2-3 filma televiziv. Janë botuar gjithashtu mjaft libra të gjinive të ndryshme që asaj (Fterrës) i japin edhe më tepër njohje, emër e nder anë e mbanë vendit. Autorët e tyre janë të shumtë dhe neve do ta kishim të vështirë ti përmendnim të gjithë sepse mund të harronim ndonjërin e kjo nuk do të na falej.. Por besojmë se gazeta “Fterra jonë” ka bërë jo pak në këtë drejtim me vlerësime e përjetësime më shumë pozitive ç’ka mendojmë se ja vlen të përgëzohet nga të gjithë fteriotët kudo që janë. Në këtë kuptim edhe neve kemi dëshirë të shprehim ndonjë mendim si pozitiv dhe kritikë për librin e kohëve të fundit të autorit Bajram Sadikaj “Emrin e prura me vete”, i cili ndryshe nga të tjerët. Që në fillim ngjalli edhe reagime e kritika, por edhe vlerësime të drejta.
Natyrisht që edhe neve kemi të njëjtët mendime me masën e madhe të atyre që e kanë lexuar librin me qetësi, duke shikuar në radhë të parë vlerat. Dhe domosdo edhe mangësitë e teprimet jashtë një memoralistike të vetvetes e të rrethit familjar të zotit Bajram, për të cilën u shkruan edhe në numrin e fundit të gazetës “Fterra jonë”. Ndaj nuk na ka mbetur shumë për të thënë. Por si bashkëfshatar, si bashkëmoshatar dhe si njohës shumë a pak të të gjitha ngjarjeve e personazheve që jepen në libër e zotit Bajram Sadikaj dëshirojmë të shfaqim atë që duhet thënë për këtë libër, i cili nuk mund të zhvleftësohet fund e krye. Ashtu si nuk mund të pranohet pa bërë edhe ndonjë kritikë. Të gjitha këto të nisura nga pozitat e një lexuesi të komunitetit fteriote. Dhe të traditës së mirë që është krijuar për ti rritur vlerat (që i ka në të vërtetë) fshatit tonë. Në këtë kuptim si anë pozitive neve do të radhitnim:
 Libri ka vlera njohëse për ngjarjet, patriotizmin, tipat e karakteret e njerëzve të Fterrës të asaj kohe.
 Kemi mendimin që libri nuk është thjesht një autobiografi, por dhe një galeri ngjarjesh, faktesh e të dhënash që ndofta mund tu shërbejnë edhe rihartuesve të historikut të Fterrës në të ardhmen.
 Mënyra e të shkruarit të letrarizuar të kujtimeve, edhe redaktimi i saktë, na duket ana më e goditur e këtij libri.
 Bajram Sadikaj, në këtë libër, si pionier aktivist i LANÇ-it, jo vetëm u qëndron larg shkrimeve steriotipe për atë Luftë, por ai u qëndron besnik vlerave historike të LANÇ-t, ku populli i Fterrës u përfshi i tërë në të dhe, vuri çdo gjë që pati në shërbim të saj edhe atje në terren ku Bajrami zgjon memorien e tij.
 Edhe portretizimi i individëve të veçantë (aktivistë ose partizanë) na duket se është i drejtë dhe pa teprime.
 Me vlera të veçanta janë edhe kujtimet për punën dhe për përkushtimin e njerëzve të administratës së re që u caktuan të shërbenin në Nënprefekturën e Kuçit menjëherë pas çlirimit, ku shumica ishin fteriote, çka tregon se ata që ditën të luftonin, dinin të krijonin edhe administratë shtetërore edhe për 24 orë.
 Së fundi, në mënyrë krejt shoqërore, do ti kujtonim Bajramit që, neve nuk do të donim që në këtë libër ku predominon periudha EPOPE e LANÇ-it të futeshin dhe të ngacmoheshin plagë të vjetra që u takojnë të tjerëve, Të cilat siç dihet mund të shërohen, por sa herë ngacmohen aq herë dhëmbin, sepse preken të gjallët për ata që nuk jetojnë më. Me gjithë këto (sipas mendimit tonë) vlerat e librit as duhet mohuar në mënyrë kategorike dhe, as duhet pohuar e kundërta se në fund të fundit ky është një libër individual i cili nuk mund të merret nga askush si historik, apo si diçka që u tha ashtu “dhe u bë kiameti”. Me këtë duam të themi se përplasjet e mëtejshme nuk kanë më kuptim. Dhe se të dy palët (pavarësisht nga nismëtari në këtë qejfmbetje) sipas traditës fteriote duhet të falin diçka...

Naxhi ZHUPA
Binjo ZHUPA
Tiranë, janar 2007
Nr.54 – shkurt 2007



Farmacisti human SHERIF DUSHA


Vendi sa ishte çliruar,
Ishte bërë i shkatërruar,
Varfëria kish pushtuar,
Kuçi, spital kish fituar.
Në atë spital të Kuçe,
Farmacist, Sherif i Dushe,
Mbresa të mira ka lënë,
Se ish burrë për të qënë.
Te Cani, recetën mbusha,
Dhe shkova tek Sherif Dusha,
Shishen, me ilaç ma dha,
I dhashë paratë që më tha.
Duke shkuar në shtëpi,
Pija ujë,… në Pori,
Nga xhepi, shishja ç’më ra,
Mua,.. më bëri hata.
U bëra gati të qa,
Për ilaç e për para,
Në darkë, nënës ja tregova,
Një bac të lehtë, e “fitova”.
Te Sherifi, prapë shkova,
Ç’më kish ngjarë
ja përshkrova,
Mbasi ilaçin ma dha,
“Para, nuk dua”,- më tha.
Për momentin, u hutova,
Po pas pak e falënderova,
Vlerë të madhe tregoi,
Nëna ime, jetë i uroi.
Dikush natën ta kërkonte,
Ai kurrë nuk përtonte,
Gojën kurrë, nuk e prishte
Dhe nga goja, mjaltë nxirrte.
Në atë kohë të vështirë,
Dukej,.. kush ishte i mirë,
Sherifi,.. binte në sy,
Aq human, që ish Ai.

Xhevair SHEGA
Nr.54 – shkurt 2007



Në respekt: të fteriotëve, përveç: b.Qiqes.

Ç’të mbjellësh, do të korrësh,..

Emrin,
me vete e prure,
Po ç’e bëre ?
Pse e humbe ?
Nga emri i shenjtë ,
e i madh “Bajram”,
S’ka mbetur më,
as nam, as nishan.
Në shpirt,
shumë, shumë,
i vockël je,
e thënë, më shqip,
s’je asgjë, je një hiç.
Me shkrimin,
që botove, këtë radhë,
Fterra dhe,
Të mirët fterjotë,
nuk kanë, për të ta falë.
Se jo, çdo shtatzanë,
lind fëmi,
se ka dhe nga ata, si ti,
që me librin, që shkrove,
nuk linde,
por dështove.
Kush të jep të drejtën vallë ?!
që pa pikë turpi,
të përgojosh:
të vdekur e të gjallë ?!
Ne s’jemi, as fis, as farë,
apo mos të duket vetja akoma,
si dikur sekretar ?!
që vrisje e prisje me pallë ?!
E dimë, shkrimtari,
ka dhe fantazi,
Po ti, i tillë nuk je,
se kjo që bëre ti,
është një marrëzi,
Që nuk të jep:
as famë e as lavdi,
se për famë e lavdi e shkrove,
por gabove,
keq dështove.
Kanë kaluar 60 vjet,
Ajo që i ndodhi, familjes e NËNËS time,
ishte një tragjedi.
* * *
NËNË,
O e shtrenjta NËNË !
Jona, Imja,
Ti, na linde,
por dot, nuk na përkëdhele,
e nuk na rrite,
Njezetë vjeçe,
mbete e ve’,
Dhe njezetë e tre vjeçe,
u fute në dhe’.
Po le mbrapa dy fëmijë,
që të gjithë,
na thërrisnin: jetimë !
Kur më pyeste njeri,
E kujt je ti ?
Unë,.. ulja kokën.. përdhe,
se isha: e të vdekurve.
Kurse ti, shkruan me ironi,..
Kjo tregon,
se ti,.. ti..,
nuk je Njeri,
nuk je Njeri.
Me ato që shkrove:
shumë dhimbje më shkaktove,
Borxh, ma ke,
Borxh, s’të kam.
O ZOT I MADH !
Pa mendo pak, ti, ti:
Si do të ndihej vallë,
Vajza jote,
Kur të dëgjonte, të lexonte,
Që një, i papërgjegjshëm,
pa drejtësisht,
Nënën e vdekur, t’i përgojonte ?

Nga varri,
më foli, NËNA:
BIJE !
Unë s’e njoh,
s’e mbaj mend, ai…ai,..
bajram Sadiku, kush është!!??
NËNË, !
ështe ai, ai, bajram Qiqja,
që ka shtëpinë mbi xhade’,
e qëllon me gurë mbi ne,
po Ti, o NËNË, mos u merakos,
se gurët e tij, dot nuk na zënë.
Se është një Fterrë e tërë,
që e di ngjarjen, si ka qenë.
Po ç’mund të presim ne ?
kur ti shkruan:
se dhe kujtimet e motrës, i kam :
Me të dëgjuar ?!?!
Kurse,
për ne të tjerët,
sipas qejfit:
Me të sajuar ?!
Cili mund të jetë,
në Botë vallë?
Ai, vëlla,
Që motrën e tij,
Nuk e njihka ?!
Veç, ai,.. ai..
me gisht,.. tregohet,
ai e ka emrin: b.Qiqja !

O ZOT !
Ta kam lënë në dorë, TY !
ama,.. për në Ferr !
Që NENES time,
të mos i dalë përpara,
asnjëherë, në asnjë derë,....

Me respekt, për lexuesin e dashur, të gazetës “Fterra jonë”.

Pa respekt, për autorin në fjalë.
Rukije (Ruka) Nanaj
Nr.54 – shkurt 2007



Mos ka rrjedhë pleqëria ?!


More Barjam Qiqia,
Atë mendje kush ta dha ?!
Mos ta dha shpirtligësia,
Apo ta dha pleqëria ?

Për babëzot e babanë,
Si i the gjithë ato fjalë ?!
Kur të vërteta s’janë,
Nuk e dimë, se ç’borç të kanë.

Ata ishin, si zotni,
Dhe jo ashtu, si shkrove ti,
S’bënë keq për asnjeri,
Ashtu, siç ke bere ti.

Ata kanë vdekur,
Kockat u janë tretur,
Te gjithë që kanë shkruar,
I kanë respektuar.
Pse s’shkrove për veten tënde,
Nga ç’damar është ligësia ?
Të dinim burrë me mendje,
Mos të ka rrjedhë pleqëria ?!

Ti emrin e ke Bajram,
Po dole burrë pa taban.
Se e ke shpirtin katran,
Dhe pa din, dhe pa iman.

Ti turpëron veten tende,
Se fterjotë janë me mendje,
Fterjotë si përçan dot,
Se e kanë kokën plot.

Të mirët, i dalin zot,
Se kanë zemër, edhe kokë.
Ti dole mostër e rrallë,
Fterra jonë s’e kish parë.
Po dhe ujku, që është bishë,
Nuk ha në kopenë e tija,
Po në Zhupaj, si do vish,
Ç’të të thotë vëllazëria?

Pëllua Bajram, pëllua,
Për këto huqet e tua,
Kur s’shkrove në rini,
S’bëhesh “hoxhë” në pleqëri.

Ku është namuzi për ti ?!
Ç’të të them, Qiqe, s’e di
Po të njohëm, se kush je,
Zemrën, mavri e paske.

Elife Avreci.

Janar,2007.
Nr.54 – shkurt 2007



VLERËSIME PËR LIBRIN
“ Fterra Kasabaja Labe...” e autorit Dilaver SHKURTI


Për librin e Z. Dilaver Shkurti, “Fterra Kasabaja Labe...” janë bërë disa vlerësime të cilat evidentojnë si materialin e librit, ashtu edhe jetën dhe veprën e autorit , dhe në një shkrim në një të përditshme shkrimi titullohet “Për Dilon, floririn e Fterrës”. Këto vlerësime, që, sigurisht i takojnë autorit, na gëzojnë edhe neve, prandaj edhe disa prej tyre po i paraqisim në mënyrë përmbledhëse:
Nesip Kaçi, ish Ambasador, ndërmjet të tjerave shkruan: Libri që keni botuar “Fterra Kasabaja Labe, Fjalëholla, argjendare...” dhe që patët mirësinë të ma jepni si një kujtim të shtrenjta me autograf autori, e lexova me endje të veçantë dhe disa kapituj si për shembull “Mbi kontributin e fteriotëve në Luftën ANÇL”, ku përshkruhet dhe zbërthehet qëndresa heroike e fteriotëve dhe kurveleshasve kundër agresionit ushtarak fashist italian dhe gjerman, organizimi dhe zhvillimi i kësaj lufte kundër pushtuesve të huaj dhe bashkëpunëtorëve te tyre ballistë zgjerimi i saj dhe ngritja e popullit të Fterrës dhe më gjerë nga komunistët në luftë të armatosur derë më derë dhe shtëpi më shtëpi. Faqet ku përshkruhen aksionet e armatosura që më pas u kthyen në beteja të përgjakshme me armikun, faqet ku jepen me imtësi dhe vërtetësi historike krijimi i këshillit nacionalçlirimtar, celulave dhe organizatës së partisë, formacioneve partizane dhe ngritja e popullit të Fterrës në këmbë për liri dhe çlirim shoqëror. Apo dhe faqet ku përshkruhet kontributi në rindërtimin e vendit, i lexova dhe rilexova me kënaqësi dhe interes të veçantë.
... Libri yt është një punë shumë e mirë në planin e historisë së shkruar të dokumentuar. Historiografia e Luftës Nacionalçlrimitare gjen te ky libër dhe tek ju një hulumtues të palodhur, kujtimet e tua të shkruara me aq saktësi, kumtesat dhe referatet e tua aq të kompletuara nga pikëpamja e dokumentacionit me data e ngjarje, me fakte e ndodhi, ku dëshmojnë dhjetëra e dhjetëra pjesëmarrës të kësaj lufte, më jep rastin dhe të përgëzoj për këtë punë kaq të mirë në lëmin e të shkruarit të historikut të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare të fshatrave dhe zonave të shquara për pjesëmarrje në këtë luftë.
Duke përfunduar këto rreshta me përshtypjet e mia mbi librin Tuaj “Fterra Kasabaja Labe/ Fjalëholla argjendare...
Bajram Hitaj nga Kuçi, shkruan: ...Me shume dëshirë dhe besim të madh lexova librin tuaj “Fterra Kasabaja Labe/. Fjalë holla argjendare…” se në të do të gjeja shkrime me nivel të lartë dhe nuk gabova. Më pëlqeu shumë sepse në shumë pjesë të saja gjeta edhe jetën tonë.
Me këto shkrime autorin mund ta krahasoj me një bletë punëtore që mbledh nektarin lule më lule dhe bën mjaltë, të cilin e shijojnë të gjithë. Kështu dhe libri juaj duhet të pëlqehet nga të gjithë lexuesit e tij që s’duhet të jenë të paktë.
Të lumtë dora dhe mendja
Faik ISLAMI, në gazetën ‘NDRYSHE” 9 shkurt 2007, nën titullin : Për Dilo floririn e Fterrës, ndërmjet të tjerave shkruan: Shumë nga bijtë e Fterrës kanë shkruar për vendlindjen. Kanë shkruar, siç shkruhet për fshatin e tyre të dashur. Se nuk është nostalgjia për vendin, ku të parëve të tyre iu pushon shtati e eshtrat. As sepse është e ngjizur dashuria për vendlindjen. Ku çdo cep, çdo skutë e qoshe, çdo gur e shteg, bregore e varr, i mban si të tiliksur, me mijëra fije kujtimesh, fëminore e të moshës, ku i riu apo e reja, fillon e reagon ndaj problemeve të jetës. Këto janë të zakonshme për cilindo që kthen sytë e mendjes nga vendi ku belbëzoi për herë të parë. Ca më shumë që ato vendet tona, harcat e honet labe, të lartësuara drejt qiellit, shikohen edhe nga deti, edhe nga nxjerr syrin për herë të parë dielli. Bukuritë që ka Fterra nuk këmbehen as me bukuritë e të Bukurës së Dheut. E si ndryshe mund të mos jenë fteriotët të lidhur si trupi me shpirtin me atë çikë vend...
... Dilua sot në pension hedh kujtime e shënime....I ka hedhur ashtu, pa prohisur që të jenë në brazdën e këndvështrimit të kohës moderne. Këtu e kanë bukurinë e tyre kujtimet e Dilaverit, në librin më të fundit të tij “Fterra, Kasabaja labe, fjalë holla, argjendar..,”. Ndryshojnë ato nga të të shumëve që shkruajnë e lodhen të kthejnë përmbys ngjarjet, kokëposhtë edhe për ata që jo vetëm i kanë përjetuar, por edhe provuar në kurrizin e tyre. Se është vështirë t’i mbushësh mendjen një fterioteje apo një golemasje, një labi e labeje në përgjithësi, që ata që u vunë xhuxhullen odave, por edhe haureve labe nuk qenë armiq të jashtëm, pushtues dhe ca nga tanët të njëçanakosur me ta, por partizanët. Se lufta nuk ishte antifashiste e nacional çlirimtare por vëllavrasëse. Kush ka kënduar abetaren e shqipes, këtë e di mirë. E Dilua këtë të vërtetë e ka të jetuar dhe të paharruar. Ndaj e thotë aq ëmbël e bukur të vërtetën, sa të bën ta lexosh kujtimin e tij, që rrjedh si ujëvarë për tek mulliri i Stroke në Fterrë .
... Inxhinieri i minierave, mësuar në universitetin e Moskës, pati rastin të njihte tërë vendin, me burime e pasuri të shumta. Të drejtonte sektorë të rëndësishëm të këtyre pasurive. Por atij, sepse i ka qenë tiposur: që Fterra është pasuria e gjithë pasurive të botës. Tek Fterra dhe bashkëfshatarët e tij, ai shikon ecjen në jetë përpara drejt progresit e begatisë. Në libër, ai e shikon hopin e Fterrës në fillimet e shekullit të njëzetë, kur ata ju “veshën dijes fshatçe...”, arsimimit të përgjithshëm, krahasuar me të shkuarën në një traditë që kishte sjellë zilinë e tërë krahinës. E si një njeri zemërmadh e i drejtë, ai e përcjell këtë dëshirë dhe uri për dije të fteriotëve edhe në kërkim të rrëmbimit nga kurbeti i kohës së sotme.
@
Nr.54 – shkurt 2007



MENIA NGA FTERRA
(Të dhëna biografike)

Për Menen nga Fterra, që nga muaji maj 1914 e në vazhdim ka patur e ka shumë shkrime fragmentare, e ndonjëherë edhe përpjekje për ta "përvehtësuar" atje ku ajo qe martuar. Por asnjëherë nuk është hedhur dritë për origjinën e saj dhe për përmbajtjen e plotë të aktit burrëror të 11 qershorit 1914, si dhe për kushtet në të cilat u lind e u rrit.
Menia nga Fterra, siç është quajtur nga shtypi i kohës (në të vërtetë emrin e saktë e ka patur Emine, por e thërrisnin shkurt Mene), ishte bijë e Fterrës e nuse në Çorraj, dhe i përkiste familjes së Halo Zhupës e Hava Dhules (Zhupa). Ishte fëmija e tretë midis shtatë të tillëve që jetuan tek Halua e Havaja.
Menia lindi aty nga pranvera e vitit 1887 dhe u rrit në kushte të vështira në Fterrë e pas prindërve të saj ku ata shtegtonin me bagëti në kullotat verore e dimërore si në Konjak, Badhere, Nezhinë, Heremec, Galisht, Vakaj, Lisopodhe etj. Ndaj që herët ajo formoi një karakter të fortë e burrëror. Dhe për punët që kryente nuk veçohej e nuk dallohej nga ata. Në moshën 17-18 vjeçare siç tregonin bashkohësit ua kalonte edhe burrave në punët bujqësore (përfshi edhe punimin me qe'), në qethjen e në mjeljen e blegtorisë etj. Dhe çka është më e rëndësishme asaj nuk i trembej syri nga nata ose e keqja. Menia që e re trashëgoi vyrtytet më të mira të brezave paraardhës të familjeve Zhupa, familje që siç tregojnë të dhënat historike ka qënë nga më të hershmet në Fterrë, ku siç shënohet dhe në regjistrimet e para Osmane në vitet 1431-1432 gjejmë të paktën tri familje me mbiemrin Zhupa. Mbiemër që ka kuptimin kryetar, sundimtar, sovran nga latinishtia ndoshta që nga shek.11-të ku ndeshemi në histori me titullin "archont" (arkond), që do të thotë "magnus archont" (arkont i madh) etj. Por më e mundshme është që ky mbiemër të ketë mbetur edhe nga koha e dyndjeve sllave që siç dihet vërshuan deri në bregdetin e Jonit, ku kemi dhe sot e kësaj dite shumë toponime të tilla si "Bërdë", “Fonicë", “Kopec", “Çerricë", “Gjezhdanicë” etj. Pra edhe në sllavisht fjala kryezot ose sovran ka kuptimin si ne latinisht "velikij Zhupan". Duke shtuar që ky mbiemër në zonën e jugut e bile edhe në verilindje është shumë i përhapur.
Menen siç kujtonte e motra Merjeme Bezhani (Zhupa) ka patur shumë për të thënë, për punën, për sjelljen, për vetitë fizike e mbi të gjitha për atë që ajo ishte "e veçantë midis të veçantave", trimëreshë midis trimave, bujare e rrallë, fjalëpakë e punëshume, ku çdo lëvizje i kishte hije dhe, që nuk nxitohej kurrë në biseda.

Jeta bashkëshortore

Në moshën 18-19 vjeçe, prindërit dhe vet ajo ranë dakord për të lidhur një krushqi në Alikaj të Çorre me një nga djemtë e tyre, me Cane Banushin (Alikaj), që edhe ky ishte nga derë e dëgjuar në fshatin fqinjë, por që dhe njiheshin familjarisht me kohë e kishin përzierje e vajtje-ardhje pa gjakësi (lidhje gjaku).
Edhe Cania dallohej për urtësi burrëri e bujari. Ndaj me mirëkuptim "krijuan një familje (çift) për t’u patur zili”, theksonte e motra". Mirëpo nuk deshi fati që të kishin fëmijë edhe pas 10-12 vjetëve martesë (e cila, vazhdonte Merjemia - mesa më kujtohet u bë aty nga vjeshta e vitit 1909) dhe vazhdoi në harmoni të plotë për gati 15-l6 vjet. Por u kuptua qartë nga neve gratë se fëmijë ky çift edhe në të ardhmen nuk mund të kishte. Këtë e shprehte vet motra ime Eminea. Ndaj ajo gjeti një zgjidhje të pranueshme për kohën dhe për neve rrethin familjar. Vendosi ta martonte të shoqin edhe me një grua të dytë, me një shoqen dhe të afërtën e saj, me Merjeme Meren që ishte lindur e rritur dhe ajo në lagjen e Zhupajve në Fterrë. Në këtë vendim fillimisht individual e nxiti në njëfarë mase edhe qëndrimi i kunatës së Emines, Salihes (Shakaj). Puna i kishte sjellë ato një ditë në një bisedë të zakonshme, ku Saliheja i kishte thënë Menes: “Pse përpiqesh kaq shumë o e uruar? Kujt do t’ia lësh gjithë këtë mundim?” Dhe Eminea me mendjen e saj s'e kishte zgjatur. Kishte marrë guximin e i kishte prozuar të shoqit (Canes) që për të mirën e të dyve, ai duhej të martohej përsëri, por pa prishur martesën e parë. Cania këtë propozim fillimisht e kishte pritur jo mirë. Bile e kishte refuzuar. Por Eminea me pjekurinë e saj dhe me logjikën e hekurt që e karakterizonte pas shumë kohe e kishte bindur dhe Canen së në këtë mes nuk do të ndodhte asgjë, se ato (Menia dhe Merjemia) do të shkonin si dy motra (siç dhe shkuan) dhe familja do të kishte edhe gëzimin e jetës- fëmijët. Në këtë mes Menia nuk gaboi. Ato jo vetëm shkuan shumë mirë me njëra-tjetrën, por u gëzuan dhe me dy fëmijët e parë që pati Cania me Merjemen. Mirëpo vdekja e parakohëshme e Emines në maj të vitit 1922, që erdhi si rrjedhojë e një sëmundje kardiake që e mbushi atë me ujë në pjesën e sipërme të krahërorit dhe i shkaktoi vdekjen e menjëhershme, në kushtet kur ndodheshin me bagëti në vendin e quajtur "Sheshi i Madh" në Galishtin e Fterrës. Varrimi i saj u bë pranë babës së vet (Halos) në Shtufëz të Fterrës ku janë varrosur mbi 19 breza njerëzish të Fterrës gjatë shekujve.

NGJARJA E 11 MAJIT 1914

Ngjarja e 11 majit 1914 që ndodhi në Galisht të fterrës, ku një grua trinëreshë goditi me armë andarët grekë dhe bëri të dështonte plotësisht plani i parapërgatitur prej tyre për të kapur në befasi qafën e Shtufit dhe për t’u dalur në krah e në shpinë forcave popullore që luftonin në grykën e Kolonjës e në atë të Fterrës që prej 23 prillit sidhe për të grabitur bagëtinë e kafshët e ngarkesës sipas urhdërit të qeverisë greke që saktësonte se: “Të gjithë kurveleshasit të detyrohen të largohen andej menjëherë. Por atyre, t’u lejohet të marrin me vete vetëm 20 kokë dhën pëlla dhe një kafshë ngarkese”.
Pas kësaj do të vinte djegia e çdo lloj banese dhe shkatërrimi i plotë i të mbjellave e pemëve frutore. Pikërisht me këtë plan forcat andart u dukën në datën e mësipërme aty rreth orës 9 në grykën e Galishtit dhe filluan zbatimin e tij me kopenë e parë që u gjetën përpara, me atë të vëllezërve Zhupa (Godo, Memo e Ramo). Në të njëjtën kohë kreu i pararojës së tyre përparoi drejt bregut të Gjozenikut (1 km në jug të Gurrës) me qëllim që të zinte në befasi vijën qafa e Shtufit – Valët e Golëmit. Në këtë mes ata përfituan nga mungesa e forcave popullore të armatosura në grykën e Galishtit, të cilat ishin të përqendruara me rreth 34 burra në mbrojtjen e grykës së Fterrës. Këtë situatë të favorshme në fillim për forcat greke e përmbysi menjëherë kundraveprimi i zgjuar dhe i guximshëm i gruas burrëreshë Emine Zhupa, e cila në atë kohë ndodhej në malin e Rrëmullës në vendin e quajtur Lugu i Mite. Ajo duke parë situatën dhe faktin befasi e mungesë të burrave të armatosur aty rreth, nuk priti më ndihmë e sinjal tjetër, por shpejt mori Mazrekun turk mod.1903 të vëllait të vet (Memos) që dhe ky ka një histori më vete dhe zuri pa humbur kohë pozicion luftimi në perëndim të vendit të mësipërm larg andartëve 600-800 metra në vijë të drejtë dhe menjëherë hapi zjarr ndaj oficerit që printe përpara kopesë së grabitur të vëllezërve të saj. Kjo u dha shkas dhe mundësi që edhe barinjtë e veçuar, por të armatosur tejpërtej grykës së Galishtit të fillonin goditjen me armë ndaj forcave andare. Menia vet vazhdoi luftimin që zgjati rreth 2.5 orë dhe shtiu mbi 70 herë mbi ta. Kjo rezistencë e organizuar aty për aty bëri që forcat greke të ktheheshin prapësh për në Tatzat, të dështonte plani që përmendëm dhe të shpëtonin të gjitha tufat e tjera të bagëtive, përveç asaj të Zhupe që i tërhoqi dashi përçues drejt kroit të Vidhezës, ku ato ishin mësuar të pinin ujë. Këtu duke qenë prapa bregut të Sheshit të Madh, andartë grek mundën t’i merrnin ato drejt Tatzatit e Delvinës. Kështu u zhduk kopeja prej 370 dhen pllaja të kësaj familje më shumë njerëz dhe që ndihmonte e mbante edhe familje të tjera që ishin në gjendje të rëndë ekonomike. Kësaj ngjarje dhe këtij qëndrimi burrëror të kësaj gruaje shtypi i kohës siç duket edhe nga pjesa e mëposhtme, i pati bërë shumë jehonë, e për të pati dhe shumë vargëzime që ngjarjen e fiksojnë ashtu siç ndodhi dhe jo ndryshe. Nga këto në këtë material po botoj vetëm një që m’u duk më i goditur.

Trimëria nuk ka vdes

Trimëria nuk ka vdek,
Kur një grua ka zënë një breg,
Dhe “këndon” me dyfek,
E mbron vendin në çdo cepë.
Ishte qershor dita e shtunë,
Në Galisht e në Rrëmullë,
Mene Zhupa, kjo grua-burrë,
Mbi andartët 70 plumba i derdh lumë.
Se andartët pushtues, s’lënë gur mbi gurë,
Përzenë njerëz, grabisin bagëti, djegin shtëpi e grurë,
Dhe vrasin çdo të ri e burrë,
Që neve këtu të mos kthehemi kurrë

Gazeta “Populli” Vlorë nr.5 e shtunë në 22 maj 1914

Minea nga Fterra - Kur dëgjuam ketë lajmë thamë s'paska humbur trimënia e shqypëtarit; Paska akoma gra që të luftojnë me armikun si gjyshët e stërgjyshët t'onë. Minea nga Fterra kullotëte bagëtinë në Galishtë (Mal i Borshit), ardhën disa andartë që t’i rrëmbenin berët; po këjo trime si pa qi s'gjendeji i shoqi pranë e kuptoj që e thëritëte nderi të luftonte vetë me armiqtë. Edhe kështu mori dyfekun në dorë e luftoj afër 2-3 orë, e s’brazi pushkën 70 herë edhe me nji trimërie të posacme i shpëtoj bagëtitë.
Le të kenë turp burrat e mefshtë nga gratë trime të këtilla.

Naxhi ZHUPA
Nga libri “FTERRA NË SHEKUJ”
Nr.54 – shkurt 2007


NË LAMTUMIRËN E NAZMI BRINJËS


E njohu mire Vlora, për vite e vite me radhë. Por më parë Nazmiun e njihte Fterra, vendlindja e tij, ku lindi dhe u rrit, ku mori mësimet e para dhe edukatën familjare. Ishte fëmija i parë i Belulit dhe Hamos. Që i ri, u bë aktivist i lëvizjes Antifashiste Nçl. U bë anëtar aktiv i rinisë antifashiste, por dhe pjesëtar i Çetës territoriale të Fterrës. U rrit bashkë me Luftën. Ndaj dhe në fillim te vitit 1944 doli partizan, duke iu bashkuar Brigadës së 8-të S. Luftoi për idealin e tij, për një Shqipëri të lire e demokratike, ashtu si gjithë partizanët. Si partizan i kësaj brigade, luftoi që nga Jugu i Shqipërisë e deri për çlirimin e Tiranës. Ditën e 17 Nëntorit, gëzimin e asaj dite nuk e harroi kurrë gjatë jetës së tij. Gëzim më të madh nuk kishte ndjerë. Kujtonte shpesh dhe veprimtarinë e pas Çlirimit, në Divizionin e Mbrojtjes
së Popullit.
Por Nazmi Brinja, në kujtesën e Vlorës, të gjithë atyre që e njohën, mbetet një oficer i inteligjencies, që punoi me inteligjencë. Punën, detyrën e tij, e kishte mbi kokë. I shërbeu detyrës me devocion, por dhe me ndershmëri, pa i rënë më qafë kot, askujt. Me korrektesë punoi për vite me radhë dhe në zonën e Himarës, ku nuk ishte e lehtë. E megjithatë, Nazmiu bënte detyrën, por nuk krijoi armiqësi personale. Me detyrën nuk abuzoi. Nga që punoi, duke respektuar rregullat dhe ligjet e kohës që jetoi, doli në pension nga detyra e oficerit te Inteligjencies sekrete. Dhe Nazmiun, që e kaloi jetën në Vlorë dhe gati 20 vjet në pension, po në Vlorë, në vitet e demokracisë, nuk e shqetësoi askush. Mund të ketë pasur probleme në jetën e tij private, por me shtetin dhe me njerëzit qe e ka pleksur detyra, nuk krijoi konflikte, dhe nuk la asnjë “litar”pas. Edhe si veteran i Luftës Antifashiste Nçl. ishte i respektuar nga të gjitha sa e njihnin. Dhe nuk e njihnin pak. Se Nazmiu kishte bërë emër dhe la emër, me jetën e tij 78 vjeçare, që e mbylli në janarin e këtij viti.
Ndaj dhe 6 bijtë-trashëgimtarë e tij, si dhe vëllezërit e motra, tarë farefisi e miqësia e tij e përcollën me dinjitet dhe për në banesën e fundit.
Dilaver Shkurti.
Nr.54 – shkurt 2007

Please get in touch with any comments or reactions to my site.

Gazeta "Fterra jone"